Το πρόωρο βρέφος

Ελάχιστοι γονείς είναι προετοιμασμένοι να αποκτήσουν ένα πρόωρο μωρό. Πιθανόν να ξαφνιαστείτε, αλλά η πρόωρη γέννηση του μωρού σας δεν είναι κάτι τόσο ασυνήθιστο όσο νομίζετε. Κάθε πρόωρος τοκετός προκαλεί ανησυχίες, λόγω της πιθανότητας επιπλοκών. Ευτυχώς, σχεδόν όλα τα νοσοκομεία σήμερα είναι καλά εξοπλισμένα για να προσφέρουν την ειδική φροντίδα που χρειάζονται τα πρόωρα νεογνά.

  Πριν την ώρα του

Κάθε χρόνο, εκατοντάδες χιλιάδες μωρά γεννιούνται πρόωρα. Πολλά από αυτά ζυγίζουν λιγότερο από 1,5 kg και το σώμα τους έχει ελάχιστο λίπος. Επειδή το δέρμα ενός πρόωρου μωρού είναι πολύ λεπτό, ο γιατρός θα φροντίσει να το διατηρήσει ζεστό. Πιθανόν να μην μπορέσετε να πάρετε αμέσως το μωρό σας στο σπίτι. Το μωρό πιθανόν να περάσει τις πρώτες ημέρες σε μια κλειστή θερμοκοιτίδα, με ρυθμιζόμενη θερμοκρασία, μέχρις ότου να μπορεί να διατηρεί μόνο του τη σωστή θερμοκρασία σώματος.

Ανάλογα με τη διαρρύθμιση του νοσοκομείου ή της κλινικής σας, το μωρό σας πιθανόν να μεταφερθεί σε ειδικά εξοπλισμένο θάλαμο, όπου θα λάβει την ιδιαίτερη φροντίδα που χρειάζεται σε αυτό το στάδιο. Η φροντίδα που θα λάβουν στο νοσοκομείο και στο σπίτι θα επιτρέψει στα περισσότερα από αυτά τα μικρά μωρά να μεγαλώσουν και να ζήσουν υγιέστατα.

  Εσείς και το πρόωρο μωρό σας

Το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε για το μωρό σας είναι να το δείτε το συντομότερο δυνατόν μετά τον τοκετό. Μείνετε μαζί του όσο το δυνατόν περισσότερο. Ακόμα κι αν δεν μπορείτε να το κρατήσετε αγκαλιά, να το αγγίζετε όσο περισσότερο μπορείτε. Ακόμα κι έτσι, μπορεί να θεωρήσετε ότι δεν σας επιτρέπεται να εκπληρώσετε το ρόλο σας σαν γονιός εάν μένετε στο σπίτι σας ενόσω το μωρό σας παραμένει στο νοσοκομείο.

Ένα πρόωρο βρέφος προκαλεί άγχος σε κάθε γονιό. Πιθανόν να νιώσετε σοκ και θλίψη. Μπορεί να νιώσετε φόβο και αβεβαιότητα για το μέλλον του. Οι παρακάτω ερωτήσεις και απαντήσεις αφορούν ορισμένες ανησυχίες που έχουν πολλοί γονείς μετά από έναν πρόωρο τοκετό. Εάν έχετε και άλλες απορίες, απευθυνθείτε οπωσδήποτε στο γιατρό σας.

  Θα είναι καλά το μωρό μου;

Η πρόγνωση είναι καλή, αλλά κανείς δεν μπορεί να είναι απόλυτα βέβαιος. Πολλά πρόωρα βρέφη είναι μικρά αλλά υγιή. Ωστόσο, όσο νωρίτερα γεννιέται ένα μωρό, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος επιπλοκών μετά τον τοκετό. Τα πιο κοινά προβλήματα οφείλονται στην ατελή ανάπτυξη των πνευμόνων και σε εγκεφαλική αιμορραγία. Τα προβλήματα αυτά μπορούν να αποδειχθούν σοβαρά, όμως στο νοσοκομείο είναι δυνατόν να διαγνωστούν εγκαίρως και να ξεκινήσει η αντιμετώπισή τους. Στις πιο πολλές περιπτώσεις υποχωρούν καθώς το μωρό μεγαλώνει και αναπτύσσεται.

Ποιες είναι οι ιδιαίτερες θρεπτικές ανάγκες του πρόωρου βρέφους;

Οι θρεπτικές ανάγκες του πρόωρου βρέφους διαφέρουν από τις ανάγκες ενός τελειόμηνου βρέφους. Τα πρόωρα βρέφη χρειάζονται ειδική διατροφή η οποία να τους προσφέρει τις θρεπτικές ουσίες – συμπεριλαμβανομένων των πρωτεϊνών, του αραχιδονικού οξέος (ΑΑ), του εικοσιδυεξαενοϊκού οξέος (DHA), των βιταμινών και των μεταλλικών ιόντων – τις οποίες θα έπαιρνε κατά το τρίτο τρίμηνο της κύησης.

Το μωρό σας θα χρειαστεί επίσης περισσότερες θερμίδες και θρεπτικές ουσίες για να αναπτυχθεί μέχρι το φυσιολογικό μέγεθος. Αυτές οι θρεπτικές ουσίες πρέπει να χορηγηθούν σε συμπυκνωμένη μορφή, δεδομένου του πολύ μικρού μεγέθους του στομάχου και της ελλιπούς ανάπτυξης του πεπτικού συστήματος.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, το μητρικό γάλα και τα κοινά βρεφικά γάλατα δεν ικανοποιούν όλες τις θρεπτικές ανάγκες του αναπτυσσόμενου βρέφους. Ευτυχώς, μπορούν να χρησιμοποιηθούν πρόσθετες ουσίες ενίσχυσης του μητρικού γάλακτος (HMF), τα οποία είναι ειδικά θρεπτικά συμπληρώματα σχεδιασμένα για να προστεθούν στο μητρικό γάλα, ή ειδικά βρεφικά γάλατα για μωρά χαμηλού βάρους κατά τη γέννηση (LBW), προκειμένου να βελτιωθεί η αύξηση και η ανάπτυξη του μωρού σας.

  Τι είδους φροντίδα θα λάβει το πρόωρο μωρό μου στο νοσοκομείο;

Αρχικά, τα πρόωρα βρέφη παρακολουθούνται στενά σε μονάδα εντατικής θεραπείας νεογνών. Ο αναπνευστικός ρυθμός, οι σφυγμοί και η θερμοκρασία τους παρακολουθούνται συνεχώς και τα μωρά διατηρούνται ζεστά σε θερμοκοιτίδα ή με ειδικές λυχνίες.

Καθώς το αντανακλαστικό του θηλασμού δεν έχει αναπτυχθεί πλήρως σε πολλές περιπτώσεις, τα πρόωρα βρέφη σιτίζονται συνήθως είτε ενδοφλέβια είτε μέσω ενός σωλήνα που τοποθετείται στον οισοφάγο. Οι μέθοδοι αυτές μπορεί να χρησιμοποιηθούν και για να αποφευχθεί η μείωση βάρους εξαιτίας του κόπου που απαιτεί ο θηλασμός ή το τάισμα με μπιμπερόν. Αφού δυναμώσει αρκετά, το μωρό θα μεταφερθεί στο θάλαμο νεογνών και θα αρχίσει σταδιακά να τρέφεται με μητρικό ή βρεφικό γάλα.

Καθ΄ όλη αυτή την περίοδο, είναι σημαντικό να συμμετέχετε στη φροντίδα του μωρού σας όσο το δυνατόν περισσότερο. Εφόσον δεν υπάρξουν επιπλοκές, τα πρόωρα βρέφη συνήθως μεταφέρονται στο σπίτι μόλις αρχίσουν να τρέφονται αποκλειστικά με θηλασμό ή μπιμπερόν, αφού πλέον δεν χρειάζονται θερμοκοιτίδα και αφού αρχίσει να αυξάνεται με σταθερό ρυθμό το βάρος τους.

Πως θα ταΐζεται το μωρό μου;

Κατά την πρώτη εβδομάδα μετά τον τοκετό, οι γιατροί θα εστιάσουν πιθανότατα στη σταθεροποίηση της κατάστασης του μωρού. Κατά την περίοδο αυτή, πολλά πρόωρα βρέφη σιτίζονται παρεντερικά. Η παρεντερική διατροφή παρακάμπτει το γαστρεντερικό σύστημα και χορηγεί θρεπτικές ουσίες μέσω μιας φλέβας. Κάποιες φορές, η μέθοδος αυτή ονομάζεται και ενδοφλέβια σίτιση.

Κάποια πρόωρα βρέφη, και ιδιαίτερα όσα έχουν πολύ μικρό βάρος, μπορεί να σιτίζονται παρεντερικά επί αρκετές εβδομάδες. Άλλα βρέφη συνεχίζουν να λαμβάνουν συμπληρωματική παρεντερική σίτιση ακόμη και αφού αρχίσουν να τρέφονται εντερικά. Ο γιατρός σας είναι αρμόδιος να επιλέξει τη μέθοδο σίτισης, με βάση τις ιδιαίτερες ανάγκες του μωρού σας.

Αφού σταθεροποιηθεί η κατάσταση του μωρού σας, οι γιατροί μπορούν να εστιάσουν πλέον στην υποστήριξη της ανάπτυξής του. Σε αυτή τη φάση, το μωρό σας μπορεί να αρχίσει να λαμβάνει εντερική διατροφή. Η εντερική διατροφή μπορεί να γίνει με αρκετές διαφορετικές μεθόδους. Ο γιατρός σας θα επιλέξει μια μέθοδο, με βάση την ηλικία κύησης του μωρού σας, το βάρος κατά τη γέννηση και την κατάστασή του.

Κάποια πρόωρα βρέφη δεν έχουν αναπτύξει πλήρως το αντανακλαστικό του θηλασμού. Στα μωρά αυτά μπορεί να δοθεί μητρικό γάλα (που έχει αφαιρεθεί από το μαστό) ή βρεφικό γάλα, μέσω ενός σωλήνα που εισάγεται στο στομάχι είτε μέσω της μύτης (ρινογαστρική σίτιση) είτε μέσω του στόματος (στοματογαστρική σίτιση).

Τα πρόωρα μωρά με αναπτυγμένο αντανακλαστικό θηλασμού, χωρίς άλλες επιπλοκές, μπορούν να τραφούν από το στόμα (με μητρικό ή με βρεφικό γάλα).

Ανεξάρτητα από τη μέθοδο που χρησιμοποιείται, η τροφή που προσλαμβάνει το μωρό σας, καθώς και η ποσότητα ούρων και κοπράνων που απεκκρίνει, θα παρακολουθούνται προσεκτικά για να διασφαλιστεί ότι τρέφεται κανονικά.

Τι μπορώ να κάνω εάν θέλω να δώσω μητρικό γάλα στο μωρό μου;

Πολλοί ειδικοί υποστηρίζουν τη χορήγηση μητρικού γάλακτος στα πρόωρα βρέφη. Όπως και το τελειόμηνο μητρικό γάλα, το μητρικό γάλα πρόωρου τοκετού περιέχει πολλές ουσίες που δεν υπάρχουν στα βρεφικά γάλατα, όπως μητρικά αντισώματα, ορμόνες και ένζυμα. Το μητρικό γάλα περιέχει επίσης ΑΑ και DHA, δύο σημαντικά λιπαρά οξέα απαραίτητα για τα πρόωρα βρέφη, προκειμένου να υποστηριχθεί η πνευματική τους ανάπτυξη και η ανάπτυξη της όρασης.

Το μητρικό γάλα μπορεί επίσης να βοηθήσει το μωρό σας να απορροφήσει καλύτερα τις θρεπτικές ουσίες, ενώ μπορεί επίσης να ενισχύει τη νευρολογική ανάπτυξη του μωρού σας. Τα μητρικά αντισώματα βοηθούν επίσης το μωρό σας να αποφύγει κάποιες από τις λοιμώξεις από τις οποίες κινδυνεύει ιδιαίτερα.

Παρά τα μοναδικά πλεονεκτήματά του, όμως, το μητρικό γάλα αυτής της περιόδου πιθανόν να μην προσφέρει επαρκείς ποσότητες πρωτεϊνών, ασβεστίου, φωσφόρου και άλλων θρεπτικών ουσιών που χρειάζεται το μωρό σας, όταν αρχίσει η γρήγορη ανάπτυξή του. Για το λόγο αυτόν, οι ειδικοί συνιστούν να συμπληρώνεται το μητρικό γάλα με πρόσθετα ενίσχυσης.

Τι είναι τα πρόσθετα ενίσχυσης μητρικού γάλακτος (HMF);

Τα πρόσθετα ενίσχυσης μητρικού γάλακτος (HMF) είναι θρεπτικά συμπληρώματα που περιέχουν πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, βιταμίνες και μεταλλικά ιόντα. Τα πρόσθετα ενίσχυσης προστίθενται σε μητρικό γάλα που έχει προηγουμένως αφαιρεθεί από το μαστό, ώστε το πρόωρο βρέφος να λαμβάνει μεγαλύτερα επίπεδα θρεπτικών ουσιών και να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή ανάπτυξή του.

Κλινικές μελέτες έδειξαν ότι η ενίσχυση του μητρικού γάλακτος βοηθά τα πρόωρα βρέφη να πετύχουν μεγαλύτερη αύξηση του βάρους, του ύψους και της περιφέρειας της κεφαλής.

Πως θα δοθεί ένα πρόσθετο ενίσχυσης στο μωρό μου;

Τα πρόσθετα ενίσχυσης μητρικού γάλακτος (HMF) είναι θρεπτικά συμπληρώματα που περιέχουν πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, βιταμίνες και μεταλλικά ιόντα. Τα πρόσθετα ενίσχυσης προστίθενται σε μητρικό γάλα που έχει προηγουμένως αφαιρεθεί από το μαστό, ώστε το πρόωρο βρέφος να λαμβάνει μεγαλύτερα επίπεδα θρεπτικών ουσιών και να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή ανάπτυξή του.

Κλινικές μελέτες έδειξαν ότι η ενίσχυση του μητρικού γάλακτος βοηθά τα πρόωρα βρέφη να πετύχουν μεγαλύτερη αύξηση του βάρους, του ύψους και της περιφέρειας της κεφαλής.

Για πόσο καιρό θα χρειάζεται να λαμβάνει το μωρό μου πρόσθετο ενίσχυσης;

Συνήθως, τα πρόωρα βρέφη λαμβάνουν ένα πρόσθετο ενίσχυσης μέχρι να φτάσουν το βάρος των 2,5 kg περίπου, οπότε και μεταφέρονται στο σπίτι στις περισσότερες περιπτώσεις. Το προσωπικό του νοσοκομείου μπορεί να βοηθήσει εσάς και το παιδί σας να προσαρμοστείτε στο θηλασμό.

Τι τροφή θα παίρνει το μωρό μου εάν δεν το θηλάσω;

Έχουν αναπτυχθεί ειδικά βρεφικά γάλατα για μωρά χαμηλού βάρους κατά τη γέννηση (LBW), προκειμένου να ικανοποιηθούν οι ιδιαίτερες ανάγκες των πρόωρων βρεφών. Αυτά τα βρεφικά γάλατα περιέχουν συνήθως μεγαλύτερες ποσότητες πρωτεϊνών και μεταλλικών ιόντων, σε σύγκριση με τα απλά γάλατα, ενώ περιέχουν και ειδικά μίγματα λιπών και υδατανθράκων. Πολλά βρεφικά γάλατα χαμηλού βάρους γέννησης έχουν ενισχυθεί και με ΑΑ και DHA, δύο σημαντικά λιπαρά οξέα απαραίτητα για τα πρόωρα βρέφη, προκειμένου να υποστηριχθεί η πνευματική ανάπτυξη και η ανάπτυξη της όρασης.

Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να ακολουθήσετε τις οδηγίες του γιατρού σας, ο οποίος μπορεί να σας δώσει τις καλύτερες συμβουλές σχετικά με τις θρεπτικές ανάγκες του μωρού σας.

Για πόσο καιρό θα χρειάζεται να λαμβάνει το μωρό μου ειδικό βρεφικό γάλα;

Συνήθως, τα πρόωρα βρέφη λαμβάνουν βρεφικά γάλατα χαμηλού βάρους γέννησης μέχρι να φτάσουν το βάρος των 2,5 kg περίπου ή να βγουν από το νοσοκομείο. Αφού το μωρό σας φτάσει σε αυτό το βάρος, τα απλά βρεφικά γάλατα μπορούν συνήθως να καλύψουν τις θρεπτικές του ανάγκες.

Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να ακολουθήσετε τις οδηγίες του γιατρού σας, ο οποίος μπορεί να σας δώσει τις καλύτερες συμβουλές σχετικά με τις θρεπτικές ανάγκες του μωρού σας.

Μήπως το μωρό μου χρειαστεί ειδική φροντίδα στο σπίτι;

Αυτό εξαρτάται από το μωρό. Τα περισσότερα υγιή πρόωρα βρέφη χρειάζονται την ίδια φροντίδα που χρειάζεται και κάθε άλλο μωρό. Άλλα μπορεί να χρειαστούν κάτι περισσότερο, όπως π.χ. ένα ειδικό βρεφικό γάλα προκειμένου να αυξηθεί ταχύτερα το βάρος τους. Κάποια πρόωρα βρέφη εκδηλώνουν πνευμονικά προβλήματα, με συνέπεια να πρέπει να λαμβάνουν οξυγόνο αφού μεταφερθούν στο σπίτι. Για πολλά πρόωρα βρέφη, οι αναπνευστικές λοιμώξεις αποτελούν κοινό πρόβλημα.

Ο γιατρός σας θα σας συμβουλέψει σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να λάβετε ώστε το μωρό σας να παραμείνει υγιές.

Υπάρχει κίνδυνος πιο αργής ανάπτυξης του μωρού μου;

Συνήθως, τα πρόωρα βρέφη εμφανίζουν καθυστερημένη ανάπτυξη μόνο στην αρχή. Μετά από μια περίοδο προσαρμογής, που ακολουθεί τη γέννηση, πολλά πρόωρα εμφανίζουν πιο ταχύ ρυθμό ανάπτυξης. Έτσι, μπορεί να αρχίσουν να κάθονται, να μπουσουλάνε και να βαδίζουν σε λίγο μεγαλύτερη ηλικία απ’ ότι τα τελειόμηνα βρέφη. Για παράδειγμα, ένα βρέφος πρόωρο κατά 2 μήνες πιθανόν να αρχίσει να βαδίζει σε ηλικία 14 μηνών αντί για 12, όπως συμβαίνει με πολλά τελειόμηνα βρέφη.

Αυτή η βραδύτερη ανάπτυξη δεν αποτελεί πηγή ανησυχίας. Το 80% περίπου των πρόωρων βρεφών αναπτύσσονται πλέον κανονικά όταν φθάσουν σε ηλικία 2 ετών.